Dbanie o trawienie na codzień to podstawa. Czasami jednak zdarzy się jedzeniowa wpadka, długa podróż, która spowoduje zaparcia lub coś nam zaszkodzi. Warto wtedy wiedzieć, jak sobie pomóc domowymi metodami. Dlatego przygotowałam mini kompendium, które pomoże ci w takiej sytuacji.
Poniżej znajdziesz proste, ale skuteczne sposoby, które pomogą Ci poradzić sobie z najczęstszymi dolegliwościami trawiennymi, takimi jak wzdęcia, zaparcia czy zgaga.
Gazy, wzdęcia i zaparcia
Gazy, wzdęcia i zaparcia to typowe objawy zaburzenia doszy vata. Dlatego nawet jeśli dominuje u Ciebie inna dosza, kiedy zauważysz takie objawy, powinnaś czasowo przejść na dietę równoważącą Vata. W skrócie oznacza to, że powinnaś oprzeć swoją dietę o ciepłe, odżywcze, rozgrzewające i lekkostrawne potrawy, takie jak zupy, gulasze, dania zbożowe itp. Używaj również dobrej jakości tłuszczy i rozgrzewających przypraw, jak cynamon, czosnek, kminek czy imbir. W trakcie trwania objawów unikaj surowego i dbaj o regularność posiłków.
Więcej na ten temat przeczytasz w tym artykule.
Poniżej znajdziesz 6 doraźnych sposobów na zaparcia, niestrawność i wzdęcia. Jeśli jednak te objawy występują u Ciebie regularnie, nie lekceważ ich i poszukaj przyczyny.
Triphala
Triphala to mieszanka trzech ziół ajurwedyjskich. Wiele badań naukowych potwierdza jej skuteczność. Według Vasanta Lada, znanego lekarza Ajurwedy jest ona jednym z najlepszych środków na zaparcia. Jest odpowiednia dla wszystkich Dosz (typów osób). Dobrze ją mieć w swojej apteczce.
Najlepiej stosować ją późnym wieczorem (przed pójściem spać). Ważne, aby triphalę popijać ciepłą (gorącą) wodą. Na niektóre osoby działa moczopędnie, wtedy lepiej zażyć ją wcześnie rano – idealnie pomiędzy 4 a 5 lub tuż po przebudzeniu. Podstawowa dawka to 1-2 tabletki lub 1 łyżeczka triphali w proszku namoczona na 5-10 minut w filiżance gorącej wody.
Trihpalę bez problemu znajdziesz w dobrych aptekach lub przez Internet. Zwracaj uwagę, by była to triphala wysokiej jakości. Jedna kapsułka powinna zawierać minimum 500 mg, a w składzie powinny znajdować się trzy zioła (w równych proporcjach): amalaki, haritaki, bhibitaki.
Uwaga! Triphali nie można stosować w trakcie ciąży.
Tonik imbirowy
Po obfitym lub ciężkostrawnym posiłku zetrzyj kawałek świeżego imbiru na tarce i przez gaże wyciśnij z niego sok (ok. 50 ml). Dodaj 1-2 łyżeczki soku z cytryny i odrobinę miodu do smaku. Taki tonik pobudzi do pracy Agni, czyli twój ogień trawienny*.
Jeśli po zjedzeniu wieczorem ciężkostrawnego posiłku, rano nie czujesz głodu, możesz pominąć śniadanie. W ten sposób dasz organizmowi szansę na poradzenie sobie z większym niż zwykle obciążeniem.
Przepis pochodzi z książki „Leki z roślinnej apteki” K. M. Szaciłło
Napary ziołowe
Napary z wybranych ziół i przypraw są świetnym pomysłem w przypadku dolegliwości jelitowych. Możesz zrobić napar gotując przyprawy przez kilka minut na ogniu lub w wersji instant po prostu zalać zioła na sitku i odstawić pod przykryciem na kilka minut do zaparzenia. Szałwia i kmin rzymski pobudzą ogień trawienny, a rumianek i koper włoski rozkurczą mięśnie gładkie jelit i złagodzą objawy zaparć. Cynamon i kardamon to kolejne przyprawy, które spełnią swoją rolę, a dodatkowo dodadzą przyjemnej słodyczy i miłego aromatu. Być może krzywisz się na myśl o piciu naparu z kminku, ale uwierz, że twój przeciążony układ trawienny, szybko się odwdzięczy.
Siemię lniane
Jedną łyżkę nasion siemienia łaniego zalej wrzątkiem i odstaw na kilka minut. Po tym czasie wypij napar razem z nasionami. Najlepiej stosować wieczorem przed pójściem spać.
Ciepłe mleko z ghee
To łagodny, ale skuteczny sposób,. Najlepiej sprawdzi się u osób typu Vata i Pitta (osoby typu kapha powinny ograniczać lub unikać).
Wieczorem do szklanki ciepłego mleka dodaj łyżeczkę ghee, czyli masła klarowanego. Oba składniki powinny być dobrej jakości. Jeśli nie masz do takiego dostępu lub wiesz, że krowie mleko ci nie służy, możesz użyć mleka owsianego (owies zawiera dużo błonnika i ma właściwości nawilżające). Taki napój nawilży Twoje jelita i jak to napisali Karolina i Maciej Szaciłło w książce „Leki z roślinnej apteki”, „rano wszystko pójdzie jak po maśle”
Owoce bogate w błonnik
Jest kilka rodzajów owoców, które dzięki wysokiej zawartości błonnika wspomogą pracę jelit. Dojrzałe banany jedzone między posiłkami nawilżą jelita. Vasant Lad poleca także awokado, szczególnie na wieczór. To też dobry pomysł na część posiłku w podróży. Dalej jabłko – jedz obrane ze skórki, dokładnie przeżuwając oraz kiwi i suszone śliwki, uprzednio namoczone, najlepiej niesiarkowane.
Owoców staraj się nie mieszać z innymi produktami. Trawią się szybciej i zaczynają fermentować, powodując wzdęcia, gazy i procesy gnilne.
Z uwagi na dużą zawartość cukru najlepiej jeść je do południa. Wtedy wątroba lepiej sobie z nimi radzi.
Jak uniknąć zaparć w podróży?
Jakiekolwiek przemieszczanie się podnosi poziom Vata, a już szczególnie robi to lot samolotem. Do tego w podróży często jemy byle jak i niewystarczająco się nawadniamy. Jeśli podróżujemy daleko, nakłada się na to jeszcze nagła zmiana strefy czasowej. W związku z tym wiele osób po dłuższej podróży ma problemy z zaśnięciem, zaparciami, bólami głowy i obniżonym samopoczuciem. Najsilniej objawy te odczuje osoba, u której dominuje dosza Vata.
Aby zminimalizować negatywne skutki podróży, przede wszystkim zadbaj o odpowiednie nawodnienie – zarówno przed, jak i w trakcie podróży. Najlepiej, aby to była ciepła, przegotowana woda. Możesz do niej dodać sok z cytryny lub plasterek imbiru.
Jeśli możesz, zabierz swoje jedzenie. W trakcie podróży unikaj kawy i innych napojów, zawierających kofeinę, ponieważ będą Cię wysuszać i dodatkowo podnosić Vata. Nie pij również alkoholu, który spotęguje jet lag.
Po dotarciu na miejsce przed snem zażyj triphalę (patrz wyżej). Po kąpieli wmasuj sobie w stopy podgrzany tłoczony na zimno olejem sezamowy (możesz zabrać ze sobą w małej buteleczce). Śpij w ciepłych skarpetkach. Olej sezamowy bardzo koi vata, dlatego we wspomnianej wyżej książce Karolina polecają również, aby wacik nasączony olejem sezamowym umieścić w uchu na czas lotu (podróży).
Zgaga i nadkwasota
Zgaga to typowy objawy nierównowagi doszy Pitta, czyli nadmiaru elementu ognia.
Według dr Vasanta Lada najbardziej skutecznym domowym sposobem jest picie soku z aloesu – prewencyjnie w regularnych odstępach czasu oraz doraźnie ze szczyptą sody oczyszczonej. Taka mieszanka będzie miała natychmiastowy efekt łagodzący.
Możesz również wymieszać kilka łyżeczek soku z cytryny z ok. ½ łyżeczki cukru i dodać do tego ¼ łyżeczki sody oczyszczonej. Kiedy mikstura zacznie musować, wypij ją od razu.
Poza tym stosuj dietę łagodzącą doszę pitta. Wyłącz ze swojej diety ostre, pikantne i smażone potrawy, a także ogranicz kiszonki, cytrusy, pikle i produkty fermentowane – więcej informacji na temat diety dla Pitta znajdziesz tutaj
O czym jeszcze warto pamiętać?
Daj sobie czas (o poranku)
Rano jelita są najbardziej nawilżone i to jest naturalny czas na wypróżnienie – pod warunkiem, że nie będziemy im w tym przeszkadzać. Wieczorem przez mniejsze nawilżenie wypróżnienie nigdy nie będzie pełne i będzie wymagało więcej wysiłku.
Największym wrogiem kupy o poranku jest pośpiech. Zacznij dzień od szklanki ciepłej wody. Daj swoim jelitom czas na rozruch zanim coś zjesz. W ten sposób stopniowo wypracujesz nawyk porannego wypróżnienia. Na początku możesz siadać na toalecie, nawet jeśli nie czujesz parcia. Twój organizm potrzebuje czasu, żeby się przystosować.
Obserwuj swoją kupę
Jeśli dopiero zaczynasz poważnie myśleć o swoim trawieniu, może to być dla Ciebie zaskakujące. To jednak ważne. Naukowcy stworzyli nawet specjalną skalę zwaną Bristolską Skalą Uformowania Stolca (BSF). Uważna obserwacja stolca pozwoli Ci szybko wyłapać objawy nierównowagi i odpowiednio zareagować.
Tutaj możesz zobaczyć skalę. Idealna kupa to typ 4 i typ 5.
Nie wstrzymuj parcia
Wiele osób to robi, ponieważ nie chce korzystać z toalet publicznych albo krępuje się robić kupę w miejscu pracy. Na dłuższą metę to bardzo szkodliwe, ponieważ prowadzi do zaburzeń w regulacji wypróżnień. Zakłócona zostaje komunikacja pomiędzy zwieraczem zewnętrznym a zwieraczem wewnętrznym odbytu.
Zwieracz wewnętrzny nie podlega naszej woli i za każdym razem, gdy stolec zostaje uformowany, otwiera się szturmując wyjście. Na straży stoi jednak zwieracz zewnętrzny. Mięsień, nad którym mamy kontrolę i który otwiera się w zależności od okoliczności i naszej decyzji o tym, czy to właściwy moment na zrobienie kupy. Jeśli zwieracz zewnętrzny regularnie blokuje zwieracz wewnętrzny, ten głupieje i z czasem zaczyna pracować nieprawidłowo.
Zadbaj o swoją wygodę
Nie noś rzeczy uciskających twój brzuch i krępujących Twoje ruchy. Ściśnięte jelita nie mogą swobodnie i efektywnie pracować.
Ważne !
Pamiętaj, że wiele ziół i substancji roślinnych ma silne właściwości. Jeśli cierpisz na jakiekolwiek dolegliwości, przed wprowadzeniem jakichkolwiek zaleceń, powinnaś skonsultować się ze swoim lekarzem lub lekarzem Ajurwedy. Szczególną ostrożność powinnaś zachować również, jeśli jesteś w ciąży. Wtedy wiele substancji i środków jest przeciwskazanych – również w przypadku zaparć, choć są one częstą ciążową dolegliwością.
Jednym z łagodnych i skutecznych specyfików, który mogą stosować kobiety w ciąży jest ciepłe mleko z ghee lub łyżeczką babki płesznik (pite wieczorem).
Artykuł opracowałam na podstawie mojej najlepszej aktualnej wiedzy oraz dwóch książek:
– Vasant Lad „The complete book of home remedies” – książka dostępna jest również w języku polskim pod tytułem „Księga domowych środków leczniczych” i uważam, że każdy powinien mieć jeden egzemplarz w domu).
– Karolina i Maciej Szaciłło „Leki z roślinnej apteki”
